| Биржалар | Құрылған жылы |
көлемі 24 сағат
($B) |
Базарлар | Алымдар | Көбірек үйрену |
|---|---|---|---|---|---|
|
2018 | 4 | 573 | Low | |
|
2017 | 3 | 760 | Middle | |
|
2013 | 1 | 687 | Low | |
|
2018 | 2 | 4 908 | Low | |
|
2017 | 15 | 323 | Low | |
|
2018 | 2 | 790 | Middle | |
|
2017 | 91 | 411 | Low | |
|
2018 | 6 | 856 | Low |
Крипто биржалардағы ликвидация қалай жұмыс істейді
Крипто нарығында фьючерс пен маржиналық сауда аз капиталмен үлкен позиция ашуға мүмкіндік береді. Алайда левередж табысты бірнеше есе арттыруы ықтимал болғанымен, баға трейдердің болжамына қарсы қозғалған кезде шығынды да жылдам көбейтеді. Белгілі бір шекке жеткенде биржа позицияны мәжбүрлі түрде жабады. Бұл процесс ликвидация деп аталады.
Ликвидацияны жай ғана «ақшаның бір сәтте жоғалуы» деп түсіну жеткіліксіз. Оның артында бастапқы маржа, қолдау маржасы, маркерлік баға, қаржыландыру төлемі, сақтандыру қоры және автоматты тәуекелді басқару жүйесі бар. Осы механизмдердің жұмысын түсіну фьючерстік келісімшарттарды таңдауға, позиция көлемін есептеуге және депозитті қорғауға көмектеседі.
Ликвидацияға әкелетін негізгі жағдайлар
Трейдер левередж қолданғанда биржаға позицияның толық құнын емес, оның бір бөлігін ғана кепіл ретінде енгізеді. Бұл сома бастапқы маржа деп аталады. Мысалы, 10 есе левереджбен 1000 USDT көлеміндегі позиция ашылса, бастапқы кепіл шамамен 100 USDT болады. Қалған соманы трейдер емес, сауда платформасының маржиналық жүйесі қамтамасыз етеді.
Позиция құны нарықтағы баға қозғалысына қарай өзгеріп отырады. Лонг позицияда актив қымбаттаса, ал шорт позицияда арзандаса, есептелмеген пайда пайда болады. Баға кері бағытта қозғалған кезде маржаның үлесі азаяды. Егер шоттағы қолжетімді капитал позицияны ұстап тұруға қажетті ең төменгі деңгейден түссе, биржа қауіп туралы ескерту жібереді немесе позицияны жабуға кіріседі.
Бұл ең төменгі деңгей қолдау маржасы деп аталады. Ол бастапқы маржадан әлдеқайда төмен болады және биржаға ашық позицияны жабу кезінде туындайтын ықтимал шығынды жабуға белгілі бір қор қалдырады. Қолдау маржасының нақты мөлшері платформаға, активке, келісімшарт түріне және позиция көлеміне байланысты белгіленеді.
Ликвидация әрдайым активтің соңғы сауда бағасына сүйеніп жасалмайды. Көп биржа маркерлік бағаны пайдаланады. Ол спот нарықтарындағы баға индекстерінен және белгілі бір есептеу формуласынан қалыптасады. Мұндай тәсіл қысқа мерзімді манипуляция немесе бір биржадағы күрт баға ауытқуы салдарынан орынсыз жабылудың алдын алуға арналған.
Ликвидация бағасы қалай есептеледі
Ликвидация бағасы — позиция мәжбүрлі жабылуы мүмкін болжамды шек. Лонг позиция үшін ол әдетте кіру бағасынан төмен, ал шорт позиция үшін жоғары орналасады. Левередж неғұрлым үлкен болса, осы екі бағаның арасындағы қауіпсіз аралық соғұрлым тар болады. 20 немесе 50 есе левередж қолданған трейдердің шағын ғана нарықтық ауытқуға төтеп беру мүмкіндігі шектеулі.
Есептеу формуласы биржаға қарай өзгереді, бірақ оның логикасы ұқсас. Лонг позицияның қарапайым үлгісінде ликвидация бағасы бастапқы кіру бағасынан маржаның әсері мен қолдау маржасын шегеру арқылы бағаланады. Шорт позицияда керісінше, бұл көрсеткіштер кіру бағасына қосылады. Сауда комиссиясы, қаржыландыру төлемі және басқа міндеттемелер нақты шекті алға немесе артқа жылжытуы мүмкін.
Трейдерлер кейде графиктегі ликвидация бағасын тұрақты сан деп қабылдайды. Іс жүзінде ол позиция жағдайына қарай өзгеруі ықтимал. Қаржыландыру мөлшерлемесі төленген сайын қолжетімді маржа азаяды, қосымша кепіл енгізілсе, ликвидация деңгейі алыстайды, ал шығынмен ішінара жабу немесе басқа позициялардың өзгеруі есепке әсер етеді.
Кей платформалар ликвидация бағасын алдын ала көрсетеді, ал кейбірі тек маржа коэффициентін немесе тәуекел деңгейін ұсынады. Сондықтан ордер ашпас бұрын келісімшарт сипаттамасын, қолдау маржасының мөлшерін және есептеу тәсілін тексеру керек. Мысалы, төмен комиссиялар туралы шолу пайдалы болғанымен, комиссия мөлшері ликвидация қаупін өздігінен жоймайтынын ескеру қажет.
Кросс және оқшауланған маржа
Оқшауланған маржа режимінде әр позицияға бөлінген кепіл жеке есептеледі. Егер нарық қарсы бағытта қозғалып, сол позицияның маржасы таусылса, әдетте тек оған бөлінген сома тәуекелге түседі. Қалған бос баланс пен басқа позициялар автоматты түрде пайдаланылмайды. Бұл жаңадан бастаған трейдерлерге шығын шегін алдын ала белгілеуге мүмкіндік береді.
Мысалы, трейдер фьючерстік шотына 500 USDT салып, оның 75 USDT-ын бір ғана оқшауланған позицияға бөлсе, қолайсыз қозғалыс кезінде шығын шамамен осы кепілмен шектелуі мүмкін. Нақты нәтиже комиссияға, сырғуға және биржаның жабу тәртібіне байланысты өзгереді, бірақ режимнің негізгі артықшылығы — тәуекелдің бір позициямен шектелуі.
Кросс-маржа режимінде шоттағы қолжетімді активтер бірнеше позицияның ортақ кепілі ретінде қаралады. Бір позиция шығынға ұшырағанда, жүйе оны ұстап тұру үшін бос балансты пайдалануы мүмкін. Бұл ликвидация бағасын алыстатуы ықтимал, бірақ нашар сценарийде бүкіл фьючерстік шотқа қауіп төнеді.
Кросс режимі өзара байланысты хедж позициялары бар тәжірибелі қатысушыларға ыңғайлы болуы мүмкін. Дегенмен, оның есебі күрделірек: бір активтегі пайда екіншісіндегі шығынды уақытша жабады, ал жоғары құбылмалылық барлық позицияны бір мезетте әлсіретуі мүмкін. Режимді таңдағанда «қанша табамын?» дегеннен бұрын «ең көп қанша жоғалтуым мүмкін?» деген есеп жасалғаны дұрыс.
Мәжбүрлі жабу және биржаның қорғау қорлары
Маржа коэффициенті белгіленген шекке жеткенде биржа позицияны бірден нарықтық бағамен жабуға тырысады. Үлкен көлемді ордер нарықтағы өтімділікті жеп қойса, нақты орындалу бағасы есептелген ликвидация бағасынан нашар болуы мүмкін. Бұл айырмашылық сырғу деп аталады. Өтімділігі төмен альткоиндерде сырғу қаупі негізгі криптовалюталарға қарағанда жоғары.
Кей платформалар тәуекелді азайту үшін позицияны біртіндеп қысқартады. Ішінара ликвидация кезінде бүкіл келісімшарт емес, оның бір бөлігі жабылады немесе левередж төмендетіледі. Мақсат — маржа коэффициентін қауіпсіз деңгейге қайтару. Мұндай механизм нарыққа түсетін бір реттік қысымды әлсіретеді, бірақ трейдерді шығыннан толық қорғамайды.
Мәжбүрлі жабудан кейін позиция белгіленген банкроттық бағасынан жақсырақ орындалса, айырма сақтандыру қорына түсуі мүмкін. Бұл қор биржа мен оның клиенттері арасындағы есеп айырысуды тұрақтандыруға арналған. Егер жабылу өте қолайсыз бағада орындалып, кепіл жетпей қалса, жүйе осы қорды пайдалануы ықтимал.
Сақтандыру қоры жеткіліксіз болып, нарықтағы төтенше қозғалыс жалғасса, автоматты залалды азайту жүйесі іске қосылуы мүмкін. ADL деп аталатын бұл механизм кейбір табысты қарсы позицияларды мәжбүрлі түрде қысқартуы мүмкін. Әдетте биржа трейдерлерді тәуекел деңгейі, пайда көлемі және қолданылған левередж бойынша іріктейді. Сондықтан пайдада тұрған позиция да ерекше нарық жағдайында толық бақылауда болмауы мүмкін.
Тәуекелді азайтудың практикалық тәсілдері
Ликвидациядан қорғанудың алғашқы қадамы — левереджді төмен ұстау және позиция көлемін депозитке сай белгілеу. Жоғары иық аз маржамен үлкен мәміле жасауға жол ашады, бірақ нарықтық шудың өзі ликвидацияға жеткізуі мүмкін. Позицияны есептегенде ықтимал шығынды ғана емес, комиссияны, қаржыландыру төлемін және бағаның сырғуын да қосу қажет.
Стоп-лосс ордері мәжбүрлі жабылудан бұрын шығуға көмектеседі. Ол ликвидация бағасынан жеткілікті қашықтықта орналасуы керек, әйтпесе қалыпты қысқа ауытқу ордерді іске қосып, позицияны қажетсіз жабуы мүмкін. Стоп бағаның кепілі емес: жылдам қозғалыс кезінде ордер жоспарланған деңгейден нашар бағамен орындалуы ықтимал. Сондықтан оны жалғыз қорғаныс құралы ретінде қарастыруға болмайды.
Қосымша маржа енгізу ликвидация деңгейін алыстатады, бірақ шығынды жоймайды. Егер бастапқы сауда идеясы қате болса, позицияға қайта-қайта ақша қосу тәуекелді ұлғайтады. Трейдер алдын ала максималды шығын мөлшерін белгілеуі және сол шекке жеткенде саудадан шығу тәртібін жазып қоюы керек.
Ликвидацияны түсіну қаржы өнімдерінің бәрін бірдей деп қарамауды да талап етеді. Левереджді фьючерс пен дәстүрлі жинақ құралының тәуекелі мүлде бөлек, сондықтан капиталды сақтау тәсілдерін салыстырғанда халал жинақ шоттары туралы материалдағы айырмашылықтарға назар аударуға болады. Мұндай салыстыру сауда капиталы мен ұзақ мерзімді жинақты бір шотта араластырмауға көмектеседі.
Трейдер позиция ашпас бұрын маржа режимін, маркерлік бағаны, қолдау маржасын, қаржыландыру мөлшерлемесін және мәжбүрлі жабу тәртібін биржаның ресми ережесінен тексеруі тиіс. Қағаз жүзіндегі есепті шағын көлемдегі демо немесе аз тәуекелді мәмілемен сынау да маңызды. Нарық бағытын дұрыс болжау жеткіліксіз: позицияны ұстап тұруға арналған капитал қоры мен шығу тәртібі болмаған жағдайда дұрыс болжамның өзі ликвидациядан құтқармайды.
Криптоактивтердің құбылмалылығы жоғары, ал биржалардағы ережелер мен комиссиялар өзгеруі мүмкін. Сондықтан бір платформадағы ликвидация формуласына сүйеніп, барлық нарықта бірдей нәтиже болады деп есептеуге болмайды. Ең қауіпсіз бастапқы әрекет — мәміле ашпай тұрып, таңдаған биржаның калькуляторында кіру бағасын, левереджді, маржа түрін және стоп-лосс деңгейін енгізіп, ықтимал шығынды нақты есептеу.